Kriegspiel

Fizyka, edukacja, planszówki

Prawda jest nierealistyczna

Prawda jest dziwniejsza od fikcji, bo fikcja musi być prawdopodobna.

Mark Twain

Jednym z moich ulubionych mitów erpegowych jest teza o tym, że erpegi rozwijają wyobraźnię. Im dłużej gram i czytam scenariusze, tym mniej widzę w nich oryginalnych wątków lub choćby smaczków.

Jednym z przejawów braku wyobraźni są nieustające kłótnie o realizm. Prawdziwy erpegowiec, niczym młody tryk, musi ustawicznie ścierać swoje ego z innymi. Klasycznym polem bitwy są dyskusje na temat militariów. Bo każdy „prawdziwy erpegowiec” potrafi w środku nocy, z pamięci podać ewolucję głowni w mieczach etruskich (włącznie z kompletem datowań C-14). A nuż w okolicy tej nocy przechodzi samica…

Zanim zaczniemy, podpowiem jeszcze, że poniższy kurs najlepiej sprawdza się w przypadku fabuł osadzonych w niskiej skali. Innymi słowy: dużo łatwiej nauczyć się realistycznego przedstawiania wioski niż całej marchii. Ponieważ tekst i tak jest dośc spory, przykłady ograniczę do średniowiecza. Inne scenografie (wiktoriana, prohibicja, SF) – na życzenie.

Założenia metody

Zdradzę Wam sekret. Jeśli chcecie się dowiedzieć jak prowadzić realistycznie to flejmy netowe i filmiki z Discovery Was tego nie nauczą. Co więcej, książki na temat uzbrojenia średniowiecznego też Wam w tym niewiele pomogą.

Realizm – jakkolwiek by go nie definiować – najlepiej na sesji sprawdza się w dwóch rolach. Po pierwsze  możecie użyć go jako źródła drobnych detali scenograficznych lub fabularnych. Po drugie  realizm stanowi całkiem niezły fundament spajający scenografię lub fabułę. Przy odrobinie praktyki wydarzenia prawdziwe mogą dać lepszego kopa fabularnego niż najlepszy produkt kolekcjonerski popkultury.

Niniejszy poradniczek skupia się na tym drugim podejściu (powiedziałbym holistycznym, ale to sekciarskie słowo). Zwolennicy podejścia cząstkowego też znajdą coś dla siebie – bo postaram się podać moich ulubionych dilerów.

Niezależnie od tego zawartość i rodzaj detali powinna być dopasowana do preferencji graczy. Ale to już Twoja robota – ja Waszej ekipy nie znam.

Pierwsze kroki

Wyłączcie telewizor i komputer. Wybierzcie sobie okres historyczny, który Was kręci i tuptacie do pobliskiej biblioteki. Nie musi to być placówka uczelniana, w zupełności wystarczy osiedlówka czy szkolna. Jeśli nie macie bladego pojęcia o konkretnym okresie zacznijcie od jakiejś przeglądówki. Szukajcie raczej autorów anglosaskich, bo przystępność jest dla Was kluczowa. Niezłym przykładem może być tu choćby Norman Davies („Wyspy”), lub Barbara Tuchman („Odległe zwierciadło”). Celowo nie podaję podręczników akademickich – bo szkoda na nie zębów. Nie koncentrujcie się na konkretach, ani nie zmuszajcie się do lektury. Na początku macie poczuć atmosferę epoki i zdobyć podstawową wiedzę. Jeśli książka Was nudzi, to znajdźcie inną.

Jeśli macie już ogólne pojęcie na temat epoki, pora na chwilę oddechu. Sięgnijcie po coś prozą. Spokojnie mogę polecić (od najprostszych do najtrudniejszych) cykl „Królowie przeklęci” Maurice’a Druona, „Dekameron” Boccaccia i sagę o Twardokęsku Anny Brzezińskiej. Szukajcie w nich detali obyczajowych lub podpatrujcie system polityczny i opisy całych miejscowości.

Jeśli macie gdzieś pod ręką skansen lub inne muzeum (patrz zdjęcie obok) – warto wybrać się z drużyną na wycieczkę. Idealnie by było, gdybyście znaleźli jakiś festyn średniowieczny – i rzucili okiem na stroje, tańce, jedzenie.

Niezależnie od poglądów i ideologii – warto też zahaczyć o harcerzy, survivalowcami, kluby turystyczne itp. – podstawowa wiedza na temat lasu, ognisk i wędrówki jest szalenie przydatna, zwłaszcza, gdy chcecie prowadzić klimatyczne przygody osadzone poza miastami.

Studia

Skoro macie już podstawową wiedzę na temat nastroju epoki, zachęcam Was do dalszych studiów. Ponieważ postaci moich Graczy są najczęściej prostymi ludźmi, najczęściej korzystam z książek dotyczących historii życia prywatnego.

Od czasu, gdy przeczytałem „Panorama średniowiecznej Anglii” (G.G. Coulton), nie mam kłopotów z opisywaniem wioski w Warhammerze. Co więcej – łatwo mi znaleźć szczegóły, którymi jedna wieś może różnić się od drugiej [1]. Chociaż książka ma swoje lata i pewnie nieco się zdezaktualizowała, to traktuję ją jako źródło scenografii .

Jeśli brakuje Wam pomysłów na fajne bohaterki kobiece, rzućcie okiem na „Kobietę w czasach katedr” Regine Pernoud. Chociaż jest tam trochę o miłości dworskiej i zalotach, to zadziwiająco wiele informacji łatwo wykorzystać nawet w sesjach militarnych [2]. Ta sama książka świetnie nadaje się do pacyfikowania buców, według których kobieta w średniowieczu nic nie znaczyła [3]. Twoje Graczki mogą rzucić okiem na biografię Eleonory Akwitańskiej (Douglas Boyd) – znajdą tam całkiem niezły poradnik na temat politycznej użyteczności mężczyzn .

Jeśli karczmy, w których Twoi BG siadują zlewają się w jedno, rzuć okiem na „Przyjemności średniowiecza” Jeana Verdona. Dla mnie najbardziej przydatne były opisy potraw i napojów używanych przy stole.

Oczywiście jeśli Twoi BG mają ochotę na nieco mniej wyszukane rozrywki, sięgnij po „Najstarszy zawód świata” Marka Karpińskiego. Szerzej o zaletach tej książki pisała Żona. A może masz ochotę na coś mniej ulotnego niż chybka obłapka w pokątnym pokoju? W takim razie rzuć okiem na „Moralną i niemoralną historię pieniądza” Rene Sedillot – w sam raz na przygody kupieckie w Starym Świecie.

Oczywiście nie musisz znać wszystkich tych książek, aby prowadzić pojedyńczą sesję. Tyle, że każda z nich dała mi więcej patentów na sesje niż kilka fantaziaków razem wziętych. W przypadku niektórych obrzędów, poziom odczapistości bije na głowę nawet głupawe  powieści umieszczone w światach erpegowych [4].

Inne źródła

Jeśli macie dość czytania o czyrakach, burdelach lub złotych monetach, pora na odrobinę kultury. Nie zaczynajcie od razu od Wagnera, bo skutki mogą być opłakane (patrz delikwent patronujący wpisowi). Zamiast tego poszukajcie prac Durera, Breugla, Caravaggia czy nawet Rembrandta (patrz ilustracje). Prace tych panów kopią mi mózg mocniej niż wiele obrazków w podręcznikach (szerzej pisałem o tym tutaj).

Drugim źródłem inspiracji jest dla mnie muzyka ludowa. Stereotypowe kawałki irlandzkie wbrew pozorom trudno dobrać jako podkład do sesji, dużo łatwiej jest, gdy poszukamy na obrzeżach tej muzyki. U mnie dużo lepiej sprawdza się folk bretoński czy szwedzki. Muzyka z tych regionów jest mniej ograna na sesjach, a dzięki silnemu skupieniu na rytmie, z powodzeniem nadaje się jako podkład na sesję.

Korzystam z bretońskich tańców korowodowych (Open Folk) i pieśni odpustowych (Tri Yannes). Dla przygód dworskich lub kościelnych wolę nieco mniej plebejskie klimaty (np. poniższe Lux Feminae). Wszystkie te utwory są albo tradycyjne albo ściśle oparte na tradycji – więc powinny zadowolić nawet ortodoksyjnych realistów.

Prowadzenie

Jeśli przeczytaliście w życiu kilka książek niefantastycznych, to pewnie wiecie, że historia lubi płatać dziwne figle. To samo stanowisko powinno Wam przyświecać przy wprowadzaniu realizmu na sesję.

Realizm nie powinien być pretekstem do gnojenia graczy, ani do spowalniania biegu fabuły. Realizm sesyjny nie ma specjalnie wiele wspólnego z drobiazgowym wyliczaniem kilogramów ekwipunku ani z kłótniami o mechanikę. Wprost przeciwnie – im więcej dowiaduję się o naszym średniowieczu, tym więcej potrafię sobie wyobrazić możliwych wytłumaczeń danej sytuacji.

Prowadzenie realistyczne oznacza dla mnie, przede wszystkim, wiarygodnych bohaterów a nie realistyczny opis miecza.

Epizodyczna wzmianka o kochance bohatera (lub obłapiance na sianie) jest dla mnie ciekawsza niż spory o walkę czy mechanikę. Dajcie swoim bohaterom jakieś cele (fajnie opisane w rodzinie erpegów Burning Wheel), jakieś zaczepienie w świecie (Monastyrowe posiadłości, Neuroshimowe pochodzenia) – a sesja nabierze kolorów.

Druga, dużo ważniejsza funkcja realizmu to wspomaganie opisu. Siłą rzeczy nie wszystko da się opisać słowami, więc konieczny jest jakiś kod kulturowy. Jeśli Gracze i MG opierają się na podobnych źródłach, to taki kod tworzy się łatwiej. Stąd też zachęcam do lektury ww. książek również Graczy. I jeszcze raz podkreślę – nie dla pokazania MG wyższości, ale do współtworzenia świata i fabuły.

Podsumowanie

Jako człowiek zawodowo zajmujący się modelowaniem, dam Wam radę – olejcie cyferki w opisach i skupcie się na  nastroju i pojedynczych detalach. Nie opisujcie każdego elementu ubioru – wybierzcie jeden (choćby broszę), dorzućcie jakiś szczegół (np. wykonanie z lanego żelaza) i jakieś skojarzenie („Cały człowiek wyglądał jak odlany w kuźniach nulneńskich, był w nim spokój, była w nim solidność i była w nim siła”).

Realizm erpegowy – dawkowany rozważnie – może dać Waszym sesjom równie dobrego kopa, co stylistyka filmowa czy mechanika. Jeśli trafi w ręce idioty, może być katorgą. I, podobnie jak każde inne narzędzie erpegowe, może być użyteczne tylko pod warunkiem, że wszyscy uczestnicy sesji potrafią zachować umiar, dystans i życzliwość w trakcie jego stosowania.

Wpis powstał w ramach XV edycji karnawału blogowego.

Przypisy

[1]Jedna z wsi może być królewska a druga biskupia. Ta pierwsza może być zamieszkana przez weteranów jakiejś wojny. Ta druga może specjalizować się w jakiejś egzotycznej dziedzinie (hodowla karpi, pszczelarstwo). W tej pierwszej wieśniacy będą twardsi, bardziej obyci z bronią. W tej drugiej osoba duchowna będzie miała większy szacunek lub np. wieśniacy będą coś wiedzieli o lesie.

[2]W trakcie wojny stuletniej wieśniaczki pełniły rolę zwiadowców (dla obu walczących armii). Zachowały się rachunki i wyroki.

[3]Lista księżnych flamandzkich, panujących samodzielnie w XII wieku. Plus spis podatkowy Paryża z 1300 roku, wymieniający kobietę-płatnerza. Plus Eleonora Kasylijska. Plus Boadicea.

[4]W średniowiecznych Niemczech rozmiar wybiegu dla kur dla nowego osadnika określano rzutem jajkiem owiniętym w chustę. Rzucała żona delikwenta, siedząc jednocześnie na krokwi dachu. Tak, jestem trzeźwy kiedy to piszę.

About these ads

14 responses to “Prawda jest nierealistyczna

  1. Ramel 20 Październik 2010 o 22:26

    Fajny wpis. Ale co masz do Wagnera?

  2. Ezechiel 20 Październik 2010 o 22:35

    Chodziło mi to, że osoba nieprzygotowana na germański patos może nie przeżyć kontaktu. Ja prawie umarłem, a czytałem sporo heroic fanatasy.

  3. Nadiv 21 Październik 2010 o 1:45

    Świetna notka, Ezechielu – jak zwykle, nie schodzisz poniżej pewnego (wysokiego) poziomu :)

  4. Aureus 21 Październik 2010 o 5:49

    IMO wyśmienitą pozycją do „wczucia się” w średniowiecze, ale nie znudzenia się akademickim klimatem jest „Kultura wieków średnich” Jana Ptaśnika.

  5. Staszek 21 Październik 2010 o 9:32

    Znakomicie! Wpisuję do minibazy linków o średniowieczu. :-)

  6. Ramel 21 Październik 2010 o 11:54

    A, to trzeba zaczac od Wagnera w wersji Chucka Jonesa. http://en.wikipedia.org/wiki/What's_Opera,_Doc%3F O! :D

  7. neurocide 22 Październik 2010 o 0:00

    najlepszy wpis w tym karnawele.

  8. Amerilias 22 Październik 2010 o 9:35

    Fajny wpis. Do listy lektur dołożyłbym jeszcze „historię brudu” ;) Właśnie skończyłem „kobiety w czasach katedr” i to jest naprawdę dobre.No jest jeszcze „Historia życia prywatnego” ale to dość ciężka kobyła.Były i doktoressy zabierane na wyprawy krzyżowe,szpiedzy, kobiety z możnych rodów bez pełnomocnictw które reprezentowały męża podczas jego nieobecności na wyprawie i zdarzało się że z mieczem w dłoni broniły domeny, Matylda potrafiła doprowadzić do ugody cesarza z papieżem itd,itp.Dla mnie realizm w grach łączy się ze słowem konsekwencja.Jest go niestety zazwyczaj niewiele i wtedy gdy gracze z czasem zaczynają się zastanawiać nad rezultatami swoich wyborów zarówno tych „taktycznych” jak i strategicznych.Mniejsza że im nie wychodzi, że chodzi np o jakiegoś smoka ale jeśli zachodzi spójność między nimi to jest realizm (jak dla mnie)i nie zależy to wyłącznie od rzutu kością! Co do reszty którą opisałeś ,te całe didaskalia są niezbędne żeby nakreślić kontekst choćby i na potrzeby jednosesjówki ale który się przydaje bo uzasadnia te wybory właśnie , jeżeli wiem i gracze wiedzą jak mniej więcej kręcą się trybiki które rządzą danym światem to łatwiej potem improwizować nie żeby zastraszyć graczy mnóstwem szczegółów ale żeby im udowodnić że są częścią większej całości!Nie muszę katować siebie czy gracza rycerza różnicami między kirysem krytym a białym czy dokładnym opisem płyty którą nosi ale mogę wspomnieć że w zbroi płytowej może robić pompki czy biegać ,za to mało co widzi i jest cholernie gorąco a półtorakiem kiepsko walczy się z tarczą choć waży to niecałe 2 kilo czy ile żre średniowieczna armia i dlaczego armie prymitywniejszych koczowników są pod tym względem lepsze czy że machiny oblężnicze skręca się w całość dopiero pod miastem a krasnoludzkie działa mają większą szybkostrzelność bo to śrubownice itp…

  9. Ezechiel 22 Październik 2010 o 10:31

    Historia życia prywatnego – czytałem drugi i trzeci tom, ale to stosunkowo ciężka lektura. Coulton jest pod tym względem bardziej przystępny, dlatego też to właśnie go wymieniłem.

  10. Key-Ghawr 23 Październik 2010 o 10:53

    Drogi Ezechielu

    Gratuluję ciekawej notki i w większości zgadzam się z Twoją tezą, iż poszukiwanie inspiracji w historii jest równie ciekawe, a nawet ciekawsze od lektury li tylko powieści fantasy. Mam jednak pewne wątpliwości odnośnie niektórych poczynionych przez Ciebie uwag.

    Przykłady dotyczące kultury (malarstwo i muzyka) wydają mi się w większości nieadekwatne do podejmowanego przez Ciebie tematu (średniowiecze). Rozumiem, że malarstwo Caravaggia i Rembrandta są inspirujące, ale estetycznie dosyć daleko średniowiecza.

    Jeśli chodzi o folk to pamiętajmy, że jeśli nawet w tej muzyce pobrzmiewają pewne echa dawnych melodii (nawiasem mówiąc, recepcję kultury ludowej w muzyce artystycznej można znaleźć w wielu przykładach pochodzących z XVI, XVII czy XVIII w.), folk w tej postaci jest zdecydowanie wytworem współczesnej kultury – swoistą wizją społeczeństwa przedindustrialnego jako utraconej Arkadii. Stylistycznie, muzyka folkowa wykorzystuje wiele środków technicznych (sposób podejścia do harmonii, elementów kontrapuktu, faktury, problemu heterofonii, itp.), które trudno zidentyfikować z muzyką średniowiecza, a które bardziej odpowiadają językowi muzycznemu XVII wieku. A dramaty muzyczne Wagnera to tematyka średniowieczna przefiltrowane przez dziewietnastowieczną wrażliwość i estetycznie nie mają nic (za wyjątkiem tematyki) wspólnego z muzyką interesującego nas okresu.

    Jeśli chodzi o popularna muzykę taneczną średniowiecza, to raczej warto zapoznać się z często nagrywanymi utworami tanecznymi pochądzącymi z czternastowiecznych Włoch (zachowane w rękopisie Ms. 29987 w British Library w Londynie). Tutaj przykładowe linki:
    http://www.youtube.com/watch?v=TkP2Z73Rm7w (Lamento di Tristano)
    http://www.youtube.com/watch?v=_7jaS1BKCW8 (Ghaetta)
    http://www.youtube.com/watch?v=QgGbiVajdf8&feature=related (Chominciamento di gioia)

    Reasumując, folk jest fajną i inspirującą muzyką, ale nie miejmy złudzeń co do jego rzekomej „średniowieczności”.

    • Ezechiel 26 Listopad 2010 o 15:45

      @ Key-Ghawr

      Dzięki za rozbudowany komentarz. Przepraszam, że tak późno go dostrzegłem.

      Oczywiście zgadzam się z Tobą co do muzyki folkowej i malarstwa Rembrandta czy Caravaggia – nie powinny one stanowić źródła wiedzy, ale jedynie inspirację. Podobnie jak WFRP, tak Rembrandt czy Caravaggio wychodzą poza średniowiecze. To samo dotyczy muzyki folkowej – istotne jest, aby budzić odpowiednie skojarzenie w graczach. Ale dziękuję serdecznie za trzeźwą i trafną uwagę.

      Wagner był jako żart, anegdota. Jestem szalikowcem bel-canto i RW specjalnie nie poważam.

  11. Pingback: Nie taki folk straszny « Kriegspiel

  12. Pingback: Szaniec zimowy « Kriegspiel

  13. Matt 2 Kwiecień 2011 o 1:28

    Genialny wpis! Szkoda, że znalazłem go dopiero teraz. Staram się szukać inspiracji średniowiecznych poza sferą fanowską, jednak czy nie byłoby prościej, gdyby powstało nieskomplikowane, eRPeGowe opracowanie tych wszystkich historycznych motywów? ;) Szkoda, że raczej nie ma komu się tym zajmować. Taka synteza byłaby jednak przydatna.

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: